محمدتقی توکلی موسس و مالک برند کبریت توکلی

0

مهندس محمدتقی توکلی مالک برند کبریت توکلی یکی از برند های ۱۰۰ ساله ایرانی است.

کبریت توکلی اولین کبریت ثبت شده ایرانی

حاج محمدتقی توکلی می گوید: خانواده اجدادی ما از قربانیان قرارداد ترکمن چای بودند. جد بزرگ ما، حاج محمد صفی ایروانی، خان ایروان بود.

وقتی قرارداد ترکمن چای بسته شد و شمال ارس به دست روس‌ها افتاد، او نتوانست زیر سلطه روس‌ها زندگی کند. بنابراین خانواده اش را به تبریز فرستاد.

پدر بزرگ من حاج علی عسگر از شخصیت‌های شناخته‌شده زمان خود بود و دوستی نزدیکی با ستارخان داشت.

یکی از پسران حاج علی عسگر به‌نام مرتضی، با مجاهدان و مشروطه‌خواهان تبریز به فرماندهی ستارخان همراه می‌شود و به شهادت می‌رسد.

پس از مهاجرت به تبریز باتوجه به اینکه او در قفقاز با تولید کبریت آشنایی پیدا کرده بود، در سال ۱۲۹۷ یعنی یک قرن پیش اولین کارگاه و کارخانه تولید کبریت را راه‌اندازی کرد: کارخانه کبریت سازی توکلی.

اقدامی که باعث شد از آن پس اهالی نیز او را حاج تقی کبریت ساز توکلی خطاب کنند.

در آن زمان در کارخانه، کبریت ها دست ساز بودند و هنوز تکنولوژی و ماشین آلات کبریت سازی وارد ایران نشده بود.

در همان سالهای ابتدایی کرخانه کبریت سازی توکلی با چالشی جدی رو به رو شد و آن راه اندازی کارخانه کبریت ممتاز در تبریز ( سال ۱۳۰۰) توسط برادران خویی و گرفتن انحصار تولید کبریت در منطقه آذربایجان از سوی آن ها بود که در ابتدا باعث کاهش تولید کبریت در کارخانه توکلی و بعد توقف کار برای چند سال شد تا اینکه این انحصار از بین رفت.

در کتاب تاریخ کبریت در این باره نوشته شده: « با راه اندازی کارخانه کبریت سازی ممتاز که مجهز به ماشین آلات روز بود و اخذ امتیاز انحصار تولید کبریت در آذربایجان از سوی ممتاز، تولید کبریت توکلی متوقف شد تا سال ۱۳۱۳ که قانون انحصار کبریت شکسته شد و توکلی تولیداتش را از سر گرفت و به رقابت با ممتاز پرداخت.»

محمدتقی توکلی ادامه می دهد: پدرم در سال ۱۳۱۳ دست مرا گرفت و به تهران آمدیم و در خیابان ناصرخسرو کوچه خدابنده‌لوها، منزل معتصم‌الملک، دو تا اتاق اجاره کردیم.

در سال ۱۳۱۷ مجددا کبریت سازی را در تبریز احیا کردیم.

در زمان اشغال ایران در شهریور ۲۰ ما ۸۰۰ نفر کارگر در کارخانه کبریت سازی داشتیم و کارها بصورت دستی و ماشینی انجام می شد.

با آمدن متفقین باز ما کتک خوردیم و به زندان افتادیم و همه چیز به هم ریخت!

حاج آقا تقی کبریت ساز توکلی ۷ فرزند ( دو دختر و ۵ پسر) داشت که در بین آن ها محمد تقی بیش از دیگران علاقه به صنعت، تولید و کارآفرینی داشت. او پس از گذراندن دوره دبیرستان در کالج آمریکایی ها یا همان مدرسه البرز امروز در تهران، برای ادامه تحصیل راهی میشیگان آمریکا شد و توانست مدرک مهندسی خود را در رشته مکانیک اخذ کند ولی به دلیل بیماری و مرگ پدرش حاج تقی کبریت ساز توکلی در سال ۱۳۳۷ موفق نشد تا تحصیلاتش را ادامه دهد و فوق لیسانس خود را هم بگیرد؛ او به ایران بازگشت و اقدامات بسیاری برای توسعه کارخانه کبریت سازی انجام دادو بعد از پدرسکان هدایت کارخانه را در دست گرفت. او علاوه بر توسعه کبریت سازی و افزایش تولید و صادرات به فکر راه اندازی واحدهای جدیدی هم افتاد که تحولات مهمی را نه تنها در کارخانه توکلی که حتی در صنعت کشور ایجاد و نامش را در صنعت کشور جاودانه کرد.

الآن بخوانید!
مهدی نایبی کارآفرینی که با الوپیک ۴۵ هزار شغل ایجاد کرد

محمد تقی توکلی از کارخانه نئوپان تا ماشین سازی تبریز

تحصیل در رشته مکانیک باعث شده بود که محمد تقی توکلی ذهنی باز در راه اندازی واحدهای صنعتی داشته باشد و اولین گام در این راه  تاسیس کارخانه نئوپان و بعد کابینت سازی بود.

محمدتقی توکلی در سال ۱۳۴۲ به این فکر افتاد که با دورریز چوب های کارخانه کبریت سازی، کاری انجام دهد و همین موضوع به راه اندازی کارخانه نئوپان سازی منجرشد.

او با وارد کردن تکنولوژی و ماشین آلات مورد نیاز از آلمان نخستین کارخانه تولید نئوپان را در کشور راه اندازی کرد، همچنین یکی از نوع آوری های مهم دراین کارخانه تولید محصولی به نام « فورمیکا» و کشیدن آن روی نئوپان برای جلوگیری از نفوذ آب و خوردگی بود.

علاوه براین او تصمیم گرفت اولین کارخانه کابینت سازی را نیز در کشور راه اندازی کند.

خود او در خاطراتش گفته:« بعد از تاسیس کارخانه نئوپان و ساخت فورمیکا دیدم مشکل برای ساخت کابینت نداریم برای همین اولین کارخانه کابینت سازی را در ایران راه اندازی کردم، آن زمان کسی در کشور کابینت نداشت یا اگر هم داشت آهنی بود یا کلا از خارج وارد کرده بود.»

علاوه برراه اندازی کارخانه تولید نئوپان و کابینت سازی در کنار مدیریت کارخانه کبریت سازی، درسال ۱۳۴۷ محمد تقی توکلی به فکر راه اندازی کارخانه ماشین سازی در تبریزافتاد که تحولی مهم محسوب می شد.

او این موضوع را به مسئولان سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران که آن زمان مسئولیتش برعهده دکتر رضا نیازمند بود، پیشنهاد داد و در نهایت با تلاش او و مسئولان این کارخانه با همکاری چکسلواکی راه اندازی و مدیریت کارخانه به تقی توکلی واگذار شد.

الآن بخوانید!
مهدی نایبی کارآفرینی که با الوپیک ۴۵ هزار شغل ایجاد کرد

راه اندازی کارخانه ماشین سازی تبریز باعث شد راه برای توسعه صنعتی این شهر و حتی کشور در بسیاری از بخش های صنعتی هموار شود و کارخانه های جدیدی راه بیفتد که ساخت ماشین آلات و خط تولید واحد صنعتی خود را به این کارخانه سفارش می دادند؛ تاسیس کارخانه ماشین سازی تبریز از سوی محمد تقی توکلی به اعتقاد بسیاری از فعالان اقتصادی و صنعتی یکی از نقاط عطفی است که باعث شده تا شهر تبریز و استان آذربایجان شرقی به یکی از مهم ترین قطب های صنعتی کشور تبدیل شود.

محمد تقی توکلی ۹ سال خود مدیریت عالی این کارخانه را برعهده داشت اما بعد از آن باتوجه به پیشنهاد جمشید آموزگار نخست وزیر آن دوران به کابینه دولت رفت و وزارت نیرو را برعهده گرفت و به مدت ۲۰ ماه بدون دریافت حقوق دولتی این وظیفه را برعهده داشت و البته در آن مسئولیت نیز خوش درخشید ولی در نهایت ترجیح داد تا کار دولتی را رها کند و باردیگر به صنعت بازگردد.

با وقوع انقلاب اسلامی کارخانه ماشین سازی تبریز مصادره شد و کارخانه کبریت سازی توکلی نیز برای مدتی تعطیل شد اما اعضا خانواده توکلی دوباره به فکر راه اندازی کارخانه پدری خود افتادند، کارخانه ای که حالا حدود یک قرن است ( سال ۱۳۹۷این کارخانه ۱۰۰ ساله می شود) پابرجاست و از آن به عنوان یکی از کهنترین کارخانه و برندهای کشور یاد می شود.

تقی توکلی کبریت توکلی

محمد تقی توکلی فرزند حاج آقا تقی کبریت ساز توکلی و نخستین مدیر کارخانه ماشین سازی تبریز چند سال پیش در گفت و گویی درباره فعالیت کنونی کارخانه کبریت سازی توکلی گفته بود: « امروز به دلیل پیشرفت صنایع و تکنولوژی کارخانه با ۳۰۰ کارگر فعالیت می‌کند. چوب کبریت از درخت صنوبر تبریزی ساخته می‌شود و به اصلاح گوگرد آن از ترکیب ۱۲ ماده شیمیایی تهیه می‌ شود که با سلیکوم حیوانی به چوب کبریت چسبانده می‌شود. امروزه در تمام دنیا، کبریت از مصرف عمومی به مصرف لوکس تبدیل و فندک جایگزین آن شده است. کارخانه‌های بزرگ کبریت‌سازی جهان هر کدام محصول خاصی را تولید می‌کنند یک کارخانه کبریت تزئینی، یکی دیگر کبریت شومینه و… ولی کبریت‌سازی توکلی تنها کارخانه در جهان است که تمامی محصولات را تهیه و تولید می‌کند و جزء باکیفیت‌ترین کبریت‌های جهان شناخته می شود.در جهان هر عدد کبریت به قیمت ۲ دلار فروخته می‌شود که در این میان کبریت توکلی تنها با قیمت ۵۰ سنت ارائه می‌شود و با افتخار می‌گویم که با تولید سالانه ۱۰میلیارد جعبه کبریت، بزرگترین تولیدکننده کم‌هزینه وموثردر جهان هستیم.»

الآن بخوانید!
مهدی نایبی کارآفرینی که با الوپیک ۴۵ هزار شغل ایجاد کرد

هم اکنون ۷ کارخانه فعال کبریت سازی در کشور وجود دارد که ۶ کارخانه آن از جمله کبریت سازی توکلی و رقیب دیرینه اش کبریت سازی ممتاز در تبریز و استان آذربایجان شرقی قرار دارند.

خانواده توکلی هم اکنون علاوه براین که بزرگ ترین تولیدکننده کبریت کشور و یکی از مهم ترین تولیدکنندگان کبریت در جهان هستند، یکی از بزرگ ترین کلکسیون های کبریت جهان را نیز دارند.

فرزند محمد تقی توکلی و نوه حاج تقی کبریت ساز توکلی از اعضا افتخاری انجمن کلکسیون داران کبریت کشور است و در مجموعه خانواده توکلی بیش از ۲۰ هزار قوطی کبریت وجود دارد.

خانواده توکلی در یک نگاه

حاج تقی توکلی پس از مهاجرت به تبریز باتوجه به اینکه در قفقاز با تولید کبریت آشنایی پیدا کرده بود، در سال ۱۲۹۷ یعنی حدود یک قرن پیش اولین کارگاه و کارخانه تولید کبریت را راه­اندازی کرد و از آن پس به حاج تقی کبریت ساز توکلی شهره شد.

حاج تقی کبریت ساز توکلی برای خرید ماشین آلات به چند کشور از جمله آلمان سفر کرد و در نهایت ماشین آلات به روزی را از این کشور وارد و در سال ۱۳۲۵ کارخانه جدید کبریت سازی توکلی را راه اندازی کرد.

با مرگ حاج تقی توکلی در سال ۱۳۳۷ پسرش محمد تقی که تحصیل کرده آمریکا بود سکان هدایت کارخانه کبریت سازی را در دست گرفت و آن را توسعه داد.

محمد تقی توکلی در سال ۱۳۴۲ به این فکر افتاد که با دورریز چوب های کارخانه کبریت سازی، کاری انجام دهد و همین موضوع به راه اندازی نخستین کارخانه نئوپان سازی و کابینت سازی منجر شد.

درسال ۱۳۴۷ محمد تقی توکلی به فکر راه اندازی کارخانه ماشین سازی در تبریز افتاد و این مهم را به مسئولان سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران پیشنهاد داد و در نهایت با تلاش او این کارخانه با همکاری چکسلواکی راه اندازی شد.

محمد تقی توکلی سه سال پیش در گفت و گویی اعلام کرد کارخانه کبریت سازی توکلی با تولید سالانه ۱۰میلیارد جعبه کبریت، بزرگترین تولیدکننده کبریت در جهان است.

گفتنی است به خاطر قدمت کبریت توکلی، شعار « کبریت بی خطر » که روی جعبه های کبریت این شرکت درج شده، وارد فرهنگ عامه ایران شده و گاهی افراد و اشیاء بی‌خطر و کم‌اثر را کبریت توکلی می نامند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.